Rus Çarlığı’nın Trans-Kafkasya’da Hegemonya Kurma Sürecinin Analizi

Murat JANE

Özet


Etimolojik köken itibarıyla antik Yunanca “Kaukasos” ve kadim İran dilinde “Kap Kah” kelimelerinden gelen ve Türkçe karşılığı “Büyük Dağ” olan Kafkasya tarih boyunca Abbasiler, Moğollar, Osmanlı İmparatorluğu gibi pek çok büyük gücün hâkimiyet altına aldığı bir bölge olmuştur.  Bölgede hegemonya kuran siyasal aktörlerden biri de Rus Çarlığı’dır. Rus Çarlığı, bölgedeki hegemonyasını sağlamlaştırmak için “böl-yönet” (divide et impera) politikasını uygulamış, bu amaçla Kafkasya’nın güneyini jeopolitik ve emperyal vizyonuna uygun olarak “Trans-Kafkasya” şeklinde kavramsallaştırmıştır.

III. İvan’ın 1482 yılında Rusları Altın Orda hakimiyetinden kurtarması ve “güneye inme” vizyonunu oluşturması, bölgedeki Rus etkisi açısından önemli kırılma noktaları arasında yer almaktadır. Rusların Kafkasya’ya yayılma politikasında önemli kırılma noktalarından ikisi “İlk Rus Çarı” olarak bilinen IV. İvan’ın 1552 yılında Kazan’ı, 1556 yılında da Astrahan’ı  (Ejderhan) ele geçirip, bölgedeki Türk-Moğol etkisini ortadan kaldırmasıdır.

Çalışmada Rus Çarlığı’nın Trans-Kafkasya bölgesel alt sisteminde 1552-1829 yılları arasında kurduğu hegemonya; Rus Çarlığı’nın “jeo” öncelikleri, kullandığı diplomatik yöntemler, askerî gücü ve nüfuz politikaları çerçevesinde analiz edilecektir.


Tam Metin: PDF

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.