Türkiye’nin Bölgesel Güç Olma Hedefi Çerçevesinde Değişen Dış Ticaret Politikası: 2002-2012 Dönemi

Fulya Akgül Durakçay, Önder Canveren

Özet


Ekonomi politikalarının liberalleşme süreci 21. yüzyılda ivme kazanmıştır. Bu dönemin belirgin özelliklerinden biri; devletlerin nüfuz alanlarını ve rekabet güçlerini artırmak adına ticareti, bir dış politika aracı haline dönüştürmüş olmalarıdır. Türkiye bu dönemde bölgesel güç olma hedefi çerçevesinde; ticaret politikasını büyüme, kalkınma, güvenlik ve uluslararası nüfuzunu artırmak için öncelikli dış politika aracı olarak kurgulamıştır. Bu siyasi yönelimin bir yansıması olarak Adalet ve Kalkınma Partisi Hükümetleri ticareti; hem çok boyutlu ve çok merkezli yeni bir dış politika yaratmanın, hem de yükselen muhafazakâr grupların taleplerini karşılamanın aracı olarak görmüştür. Bu makalede, ticaret politikasındaki bu değişimlerin arkasındaki nedenler dört hipotez çerçevesinde analiz edilmektedir. Türkiye’nin 2002-2012 döneminde değişen dış ticaret politikasının; (I) Avrupa Birliği’ne karşı Gümrük Birliği’nden kaynaklanan yükümlülükleri, (II) bölgesel güç olma hedefli dış politikasının yumuşak güç odaklı yeni stratejisi, (III) yükselen muhafazakâr gruplar ve (IV) uluslararası sistem kaynaklı kısıt ve fırsatların etkisiyle şekillendiği iddia edilmektedir.


Anahtar Kelimeler


Adalet ve Kalkınma Partisi, Türk Dış Politikası, Bölgesel Güç, Yumuşak Güç, Dış Ticaret Politikası

Referanslar


Aggarwal, V. K. ve Fogarty, E. A. (2004). Between regionalism and globalism: European Union transregional and inter-regional trade strategies. V. Aggarwal ve E. Fogarty (Ed.), European Union trade strategies: between globalism and regionalism, London: Palgrave.

Akman, M. S. (2012). Dynamics of European Union’s trade strategy: drawing conclusions for relations with Turkey. UACES Exchanging Ideas on Europe 2012 “Old Borders – New Frontiers, 3-5 September 2012, Passau, Germany.

Aydın, M. (2004). Turkish foreign policy framework and analysis. Ankara: Strategic Research Center.

Avrupa Birliği Bakanlığı (2016). Gümrük birliği. Erişim tarihi: 10 Mart 2017, http://www.ab.gov.tr/_46234.html

Balkır, C. (2015). Europeanization of trade policy: an asymmetric track.

A. Güney ve A. Tekin (Ed.), The Europeanization of Turkish public policies: a scorecard (ss. 12-29), New York: Routledge.

Başkan, F. (2010). The rising Islamic business elite and democratization in Turkey. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 12(4), 399-416.

Civan, A., Genç, S., Taşer, D. ve Atakul, S. (2013). The effect of new Turkish foreign policy on international trade. Insight Turkey, 15(3), 107-122.

Davutoğlu, A. (2001). Stratejik derinlik. İstanbul: Küre Yayınları.

Demir, Ö., Acar, M. ve Toprak, M. (2004). Anatolian tigers or Islamic capital: prospects and challenges. Middle Eastern Studies, 40(6), 166-188.

Ekonomi Bakanlığı. (2017). Dış ilişkiler – çok taraflı ve bölgesel ilişkiler. Erişim tarihi: 31 Mart 2017, http://www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/home/disIliskiler/cokTarafliBolgeselIliski/cok TarafliBolgeselGenelBilgi?_afrLoop=61131235369196&_afrWindowMode=0&_afrWindowId=u7nlwa10n_247#!%40%40%

F_afrWindowId%3Du7nlwa10n_247%26_a frLoop%3D61131235369196%26_afrWindowMode%3D0%26_adf.ctrl- state%3Dfe4dxyw02_4

Ekonomi Bakanlığı. (2016). Serbest ticaret anlaşmalarına ilişkin genel bilgi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017, http://www.ekonomi.gov.tr/portal/content/conn/UCM/path/Contribution%20Folders/web/D%c4%b1%c5%9f%20%c4%b0li%c5%9fkiler/Serbest%20Ticaret%20Anla%c5%9fmalar%c4%b1/ekler/%c3%9clkemizin%20STA'lar%c4%b1n%c4%b1%20yans%c4%b1tan%20tablo.pdf?lve

Erşen, E. (2013). The evolution of ‘Eurasia’ as a geopolitical concept in post–cold war Turkey. Geopolitics, 18(1), 24-44.

European Commission. (2006). Global Europe - competing in the world: a contribution to the EU’s growth and jobs strategy. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017, http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2006/october/tradoc_130376.pdf

Fukuyama, F. (1989). The end of history?. The National Interest, 16, 3-18.

Göksu, V. (2013). Siyasal kimlikler ve merkez-çevre dikotomisi bağlamında Türkiye’de merkez sağ ve merkez sol. Akademik İncelemeler Dergisi, 8(2), 69-93.

Hillman, A. L. ve Ursprung, H. W. (1988). Domestic politics, foreign interests, and international trade policy. The American Economic Review, 78(4), 729-745.

Huntington, S. P. (1993). The third wave: democratization in the late twentieth century. Oklahoma: University of Oklahoma Press.

Josselin, D. ve Wallace, W. (2001). Non-state actors in world politics. London: Palgrave Macmillan.

Kant, I. [1795] (1957). Perpetual peace. New York: The Liberal Arts Press.

Karakaş, O. (2014). Türkiye ile ABD arasında olası bir serbest ticaret anlaşmasının, Dünya Ticaret Örgütü ve Avrupa Birliği çerçevesindeki yükümlülüklerimiz açısından incelenmesi. Erişim Tarihi: 10 Şubat 2017, http://www.mfa.gov.tr/turkiye-ile-abd-arasinda-olasi-bir-serbest-ticaret-anlasmasinin_-dunya-ticaret-orgutu-ve-avrupa-birligi-cercevesindeki-yukumluluklerimiz-acisindan-incelenmesi.tr.mfa

Kennedy, P. (1989). The rise and fall of the great powers: economic change and military conflict from 1500 to 2000. London: Fontana.

Kirişci, K. (2009). The transformation of Turkish foreign policy: the rise of the trading state. New Perspectives on Turkey, 40, 29-57.

Kirişci, K. (2013a). Improvising Turkish trade policy in a turbulent post-Arab spring strategic context. IRSEM, 28, 16-21.

Kirişci, K. (2013b). Turkey and the transatlantic trade and ınvestment partnership: boosting the model partnership with the United States. Center on the United States and Europe at Brookings, Turkey Project Policy Paper, 2, 1-26.

Krasner, S. D. (1976). State power and the structure of international trade. World Politics: A Quarterly Journal of International Relations, 28(3), 317-347.

Kutlay, M. (2013). Turkish foreign policy in hard times: whither ‘the trading state’?.

Erişim Tarihi: 2 Ocak 2017, http://www.usak.org.tr/kose_yazilari_det.php?id=85&cat=405&dil=ing#.VHuIaYtTyu4

Lawson, S. (2013). The new agenda for international relations: from polarization to globalization in world politics?. New York: John Wiley & Sons.

Lindsay, J. M. (1986). Trade sanctions as policy instruments: a re-examination. International Studies Quarterly, 30(2), 153-173.

Lorasdağı, B. K. (2010). The relations between Islam and globalization in Turkey in the post-1990 period: the case of MUSIAD. Bilig Winter, 52, 106-107.

Manners, I. (2002). Normative power Europe: a contradiction in terms?. JCMS: Journal of Common Market Studies, 40(2), 235-258.

Nye, J. S. (1974). Multinational corporations in world politics. Foreign Affairs, 53(1), 153-175.

Nye, J. S. (1990). Soft power. Foreign Policy, 80,153-171.

Öniş, Z. (1995). Turkey in the post cold war era: in search of identity. The Middle East Journal, 49(1), 48-68.

Öniş, Z. ve Kutlay, M. (2013). Rising powers in a changing global order: the political economy of Turkey in the age of bricks. Third World Quarterly, 34(8), 1409-1426.

Öniş, Z. ve Yilmaz, S. (2009). Between Europeanization and Euro-Asianism: foreign policy activism in Turkey during the AKP era. Turkish Studies, 10(1), 7-24.

Putnam, R. D. (1988). Diplomacy and domestic politics: the logic of two-level games. International Organization, 42(3), 427-460.

Rosecrance, R. (1986). The rise of the trading state. New York: Basic Books.

Schimmelfenning, F. (2001). Liberal identity and postnationalist inclusion: the eastern enlargement of the European Union. L. E. Cederman (Ed.), The expansion of western European regional organization (ss. 165-186), Boulder: Lynne Rienner Publications.

The World Bank. (2016). GDP growth (annual %)-Turkey. Erişim Tarihi: 20 Mart 2017,

http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?end=2013&locations=TR&start=2001

Togan, S. (2010). Economic liberalization and Turkey. New York: Routledge.

Tuncel, G. ve Gündoğmuş, B. (2012). Türkiye siyasetinde merkez- çevrenin dönüşümü ve geleneksel merkezin konumlanma sorunu. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(3), 137-158.

TÜİK – Türkiye İstatistik Kurumu. (2017). Dış ticaret istatistikleri. Erişim tarihi: 10 Şubat 2017, http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1046

Tür, Ö. (2011). Economic relations with the middle east under the AKP - trade, business community and reintegration with neighboring zones. Turkish Studies, 12(4), 2011, 589-602.

Ünalp-Çepel, Z. (2015). Türkiye’deki işadamları örgütlerinin Avrupalılaşma süreci. Ege Akademik Bakış, 15(2), 275-283.

WTO - World Trade Organization. (2013). Factors shaping the future of world trade. Erişim tarihi: 23 Mart 2017, https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/wtr13-2b_e.pdf

WTO - World Trade Organization. (2017). What is the WTO. Erişim tarihi: 23 Mart 2017, https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/whatis_e.htm

Yankaya, D. (2009). The Europeanization of MÜSİAD: political opportunism, economic Europeanization, Islamic Euroscepticism. European Journal of Turkish Studies 9.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.