TÜRKİYE GÖÇ VE KENTLEŞME SÜREÇLERİNDE ALEVİ DENEYİMİNİN YERİ: BİR DÖNEMLENDİRME ÖNERİSİ

Cemal Salman

Özet


Türkiye’de Cumhuriyet dönemi göç hareketleri, kentleşme süreçleri ya da sos yo-mekânın düzenlenişi daha önce çeşitli bağlamlarda ve farklı ölçütlere göre belirlenmiş dönemler esasında incelenmiştir. Bu dönemlendirmeler elbette Alevilerin kente göç ve kentle uyum süreçlerini de kapsar ve Alevi deneyimi Türkiye’de göç tarihinin temel dinamikleriyle büyük oranda kesişir. Fakat Alevilerin kendi tarihlerinden devraldıkları ve sadece kendilerini ilgilendirmeyip devlet ve diğer toplumsal gruplarla ilişkilerini de belirleyen birtakım özel şartlardan dolayı bu coğrafyadaki Alevi göç süreci ve kentleşme deneyimi diğer toplumsal gruplardan ayrışan bazı konu ve sorun başlıkları içinde gelişmiştir. Bu nedenle, Türkiye’deki genel şemaların belirgin özelliklerini temel veri kabul ederek, Alevi deneyimi için diğer toplumsal gruplardan ayrışan kimi dinamiklerin altını çizen farklı bir dönemlendirme yapmak, Alevi göç ve kentleşme sürecini anlamak bakımından analiz ve yorumu kolaylaştırıcı bir işlev üstlenecektir. Bu çalışma, literatürdeki böyle bir ihtiyaca karşılık gelmek üzere, Alevi göç ve kentleşme deneyimi için yeni bir dönemlendirme önerisine dayanmaktadır. Buna göre, Alevi göç ve kentleşme deneyimi; 1. Tahakküm altındaki dönem (Cumhuriyet öncesi) 2. Temas ve tasarım dönemi (1919-1959) 3. Takiye, talep ve tehdit dönemi (1960-1979) 4. Teyakkuz dönemi (1980-1993) 5. Tepki ve temsil dönemi (Madımak sonrası) olmak üzere beş dönem içinde ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler


Göç, Dönemlendirme, Alevilik, Kentleşme, Toplumsal Dönüşüm

Referanslar


Avcı, A. H. (17 Eylül 2014). Kırsal alandan kentlere göç ve Alevilerin kimlik sorunu 1, Erişim tarihi: 11 Nisan 2017, http://avrupasurgunleri.com/kirsal-alandan-kentlere-goc-ve-alevilerin-kimlik-sorunu1/

Bruneissen. M. (2011). Kürtlük, Türklük, Alevilik: Etnik ve Dinsel Kimlik Mücadeleleri. (9. Baskı). İstanbul: İletişim.

Castells, M. (2006). Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür /İkinci Cilt: Kimliğin Gücü, (E. Kılıç Çev.), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Castles, S. ve Miller M. J. (2008). Göçler Çağı: Modern Dünyada Uluslararası Göçler. (B. U. Bal ve İ. Akbulut. Çev.) İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Castles, S. (2007). Migration and Social Transformation. Inaugural Lecture for the Migration Studies Unit (MSU) LSE, pp. 1-19. Erişim: 03 Nisan 2017. http://www.lse.ac.uk/government/research/resgroups/MSU/documents/eventsRelated/castles151107 presentation.pdf.

Castles, S. (2010). Understanding Global Migration: A Social Transformation Perspective. Journal of Ethnic and Migration Studies, Vol. (36:10). pp. 1565-1586. Erişim tarihi: 03 Nisan 2017.http://mist901.wikispaces.com/file/view/Castles+Understanding+Global+Migration.pdf.

Çağlayan, S. (2006). Göç Kuramları, Göç ve Göçmen İlişkisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), Sayı (17), s. 67-91.

Çamuroğlu, R. (2008). Değişen Koşullarda Alevilik. (Gözden geçirilmiş 5. baskı). İstanbul: Kapı Yayınları.

Çetin, İ. (2012). Gecekondunun Mekân Sosyolojisi: İzmir Araştırması, İstanbul: Yaba Yayınları.

Deniz, Ş. ve Azadi, H. (Çev. ve Yay. Haz.). (2015). Kızılbaşlığın Tarihi: Târîh-i Kızılbâşiyye. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.

Eraydın, A. (2006). Mekânsal Süreçlere Toplu Bakış, A. Eraydın (Ed.) Değişen Mekân: Mekânsal Süreçlere İlişkin Tartışma ve Araştırmalara Toplu Bakış/ 1923 – 2003. s. 25-63. Ankara: Dost Kitabevi.

Erder, S. (2013). İstanbul’a Bir Kent Kondu: Ümraniye (5. Baskı). İstanbul: İletişim.

Erder, S. (1997). Kentsel Gerilim: Enformel İlişki Ağları Alan Araştırması. Ankara: um:ag (Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı) Yayınları.

Erdoğan A. (2011). Kimlik Mücadelesinde Alevilik. (4. Baskı). İstanbul: Kırmızı Yayınları.

Geray, C. (2011). Dünden Bugüne Kırsal Gelişme Politikaları, Ankara: Phoenix.

Güler, S. (2008). Aleviliğin Siyasal Örgütlenmesi: Modernleşme, Çözülme ve Türkiye Birlik Partisi. Ankara: Dipnot.

Hall, S. (1998). Yerel ve Küresel: Küreselleşme ve Etniklik. A. D. King (Ed.) Kültür, Küreselleşme ve Dünya Sistemi: Kimlik Temsilinin Çağdaş Koşulları. (Ü. H. Yolsal ve G. S. Çev.). s. 39-61. Ankara: Bilim ve Sanat.

Harald S. (2000). Secularism and Ethnicity: Alevis and Social Democrats in Search of Alliance. S. Yerasimos, G. Seufert ve K. Vorhoff (Ed.). Civil Society in the Grip of Nationalism Studies on Political Culture in Contemporary Turkey. s. 197-250. İstanbul: Orient-Institute.

İçduygu, A. Sirkeci, İ. (1999). Cumhuriyet Dönemi Türkiye’sinde Göç Hareketleri. 75 Yılda Köylerden Şehirlere. s. 249-268. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.

İçduygu, A. Sirkeci, İ. Aydıngün, İ. (1998). Türkiye’de İçgöç ve İçgöçün İşçi Hareketine Etkisi. A. İçduygu (Ed.). Türkiye’de İçgöç. s. 207-244. İstanbul, Tarih Vakfı Yayınları.

İçduygu, A., Biehl, K. (2012). Türkiye’ye Yönelik Göçün Değişen Yörüngesi. A. İçduygu (Ed.), Kentler ve Göç: Türkiye, İtalya, İspanya. s. 9-72. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Kaleli, L. (2000). Alevi Kimliği ve Örgütlenmeleri. İstanbul: Can Yayınları.

Karpat, K. (2003). Türkiye’de Toplumsal Dönüşüm: Kırsal Göç, Gecekondu ve Kentleşme. A. Sönmez (Çev.). Ankara: İmge.

Kaya, Ş. Ş. (2009). Yeni Alevi Kadın Kimliğinin İnşasında Kolektif Hafızanın Rolü. VI. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı. S. 447-471. Aydın: Sosyoloji Derneği-Adnan Menderes Üniversitesi.

Kaygalak, S. (2009). Kentin Mültecileri: Neoliberalizm Koşullarında Zorunlu Göç ve Kentleşme. Ankara: Dipnot.

Kehl-Bodrogi, K. (1997). Introduction. K. K. Bodrogi, B. K. Heinkele, A. O. Beaujean (Ed.) Syncretistic Religious Communities in the Near East, pp.XI-XVII. Netherlands: Brill.

Kehl-Bodrogi, K. (2012). Kızılbaşlar/Aleviler. O.Değirmenci ve B. E. Aybudak (Çev.). İstanbul: Ayrıntı.

Keleş, R. (2010). Kentleşme Politikası. (Güncellenmiş 11. Baskı). Ankara: İmge.

Keskin, Z. (2007). Kentsel ilişki ağları içerisinde kimlik inşası: Aleviler örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi: Ankara.

Kıray, M. B. (1998). Kentleşme Yazıları. İstanbul: Bağlam.

Kolektif (1989). Alevilik Bildirgesi. Erişim: 09 Nisan 2017. http://www.alevi.dk/ALEVILIK/Alevilik%20Bildirgesi.pdf

Lee, E. S. (1966). A Theory of migration. Demography. Vol (3), No (1). pp. 47-57. Erişim tarihi: 02 Nisan 2017. http://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/27619618/lee.pdf?.

Malmberg, G. (1977). Time and Space in International Migration. T. Hammar, G. Brochmann, K. Tamas (Ed.). International Migration, Immobility and Development. s. 21-48. Oxford: Berg Press.

Massey. S. D. vd. (2014). Uluslararası Göç Kuramlarının Bir Değerlendirmesi. S. Dedeoğlu vd. (Çev.). Göç Dergisi, Cilt 1 (1) s. 11-46.

Massicard, É. (2005). Alevism in the 1960s: Social Change and Mobilisation. H. I. Markussen (Ed.). Alevis and Alevism: transforme identities. pp. 109-135. İstanbul: The Isis Press.

Massicard, É. (2007). Türkiye’den Avrupa’ya Alevi Hareketinin Siyasallaşması. A. Berktay (Çev.). İstanbul, İletişim.

Mélikoff, I. (2007). Kırklar’ın Cemi’nde. T. Alptekin (Çev.).İstanbul: Demos.

Ocak, A. Y. (1996). Türk Sûfiliğine Bakışlar. ( 2. Baskı). İstanbul: İletişim.

Okan, N. (2016). Canların Cinsiyeti. İstanbul: İletişim.

Coşan-Eke, D. Özkan T. (Mayıs, 2014). Diasporada Alevi Hareketinin Dönüşümü: Münih’te Bir Vaka Çalışması. Türkiye Politika ve Araştırma Merkezi (Research Turkey). Cilt III (5), s.55-66. Londra: Analiz Türkiye. Erişim tarihi: 04 Nisan 2017. http://researchturkey.org/?p=6253〈=tr.

Petersen, W. A General Typology of Migration. American Sociological Review. Vol 23 (3), pp. 256-266.

Saraç, N. (10 Şubat 2014). Alevileri kim temsil ediyor. Erişim tarihi: 04 Nisan 2017. http://blog.milliyet.com.tr/alevileri-kim-temsil-ediyor-/Blog/?BlogNo=448334

Schüler, H. (1999). Türkiye’de Sosyal Demokrasi: Particilik, Hemşehrilik, Alevilik, Çev. Yılmaz Tonbul, Tanıl Bora (Yay. Haz.), İstanbul: İletişim.

Seufert, G. (2013). Mezhep ile Etnisite Arasında: Küreselleşen İstanbul’da Bir Kürt-Alevî Aşireti., Leyla Şimşek (Çev.). A. Öncü, P. Weyland, N. Uygun (Ed.) Mekân, Kültür, İktidar: Küreselleşen Kentlerde Yeni Kimlikler. (4. Baskı). s. 215-238. İstanbul: İletişim.

Sökefeld, M. (2006) Mobilizing in Transnational Space: A Social Movement Approach to the Formation of Diaspora. Global Networks 6. Nr. (3). pp. 265-284.

Sökefeld, M. (2008). Struggling for Recognition: The Alevi Movement in Germany and in Transnational Space. USA: Berghahn Books.

Şengül, H. T. (2009). Kentsel Çelişki ve Siyaset: Kapitalist Kentleşme Süreçlerinin Eleştirisi, (2. Baskı). Ankara: İmge.

Tekeli, İ. (2011). Göç ve Ötesi: Toplu Eserler 3. (2. Baskı). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Vorhoff, K. (2003). Türkiye’de Alevilik ve Bektaşilikle İlgili Akademik ve Gazetecilik Nitelikli Yayınlar. B. K. Torun, H. Torun (Çev.) T.Olsson, E. Özdalga, C. Raudvere (Ed.). Alevi Kimliği. (2. Baskı) s. 32-66. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Yalçınkaya, A. (1996). Alevilikte Toplumsal Kurumlar ve İktidar. Ankara: Mülkiyeliler Birliği Vakfı.

Yaman, A. (2012). Alevilik&Kızılbaşlık Tarihi. (2. Baskı) İstanbul: Nokta Kitap.

Yılmaz, N. (2005). Kentin Alevileri: Reşadiye-İkitelli Örneği. İstanbul: Kitabevi Yayınları.

Zırh, Besim Can: “Alevi Diasporası: Yeniden Haricileşen Dâhili bir mahrem olarak Alevilik”, Birikim, 309-310, 2015, s. 80-92.

Zırh, B. C. (2008). Euro-Alevis: From Gastarbeiter to Transnational Community. R. G. Anghel, E. Gerharz, G. Rescher, M. Salzbrunn (Ed.). The making of world society: perspectives from transnational research. pp. 103-131.Bielefeld: Verlag.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 License.